دیوار گرگان که به نامهای دیوار اسکندر یا دیوار سرخ یا مار سرخ نیز شناخته می شود، از جمله مکان‌های تاریخی شمال کشور واقع در نزدیکی گرگان در استان گلستان در بخش شمال شرقی ایران و گوشه جنوب شرقی دریای خزر، است.

این دیوار با ۱۹۵ کیلومتر طول، دومین دیوار بزرگ دفاعی دنیا پس از دیوار چین در جهان است.

برخی مشاهدات و روایات تاریخی، ساخت این دیوار را به دوره هخامنشیان و به منظور جلوگیری از حمله اسکندر به ایران نسبت می دهند که به همین دلیل هم به آن لقب دیوار اسکندر داده شده است.

برخی دیگر قدمت این دیوار که از آجرهای گلی سرخ رنگ ساخته شده را دوره ساسانی دانسته اند.

یک تیم باستان‌شناسی مرکب از محققان ایرانی و بریتانیایی، تاریخ احداث آنرا سده ۵ و یا ۶ میلادی تعیین کرده اند. پادشاهان ساسانی که با امپراتوری روم شرقی جنگ‌های مداومی داشتند از سوی شمال نیز با تهدید قوم هون (Hun) و دیگر اقوام شمالی رو به رو بودند. بنابراین دیوار می‌توانست محل رخنه این اقوام را به داخل ایران در فواصل کوهستان‌های قفقاز و خط ساحلی دریای مازندران ببندد.

پیروز، پادشاه ساسانی در سال های ۴۵۹ تا۴۸۴میلادی زمانی که با هون‌های سفید نبرد می‌کرد مدتی را به طور متناوب در منطقه گرگان گذرانده‌است. بنابراین احتمالا او یا پادشاه ساسانی دیگری (قبل یا بعد از او) برای محفاظت از دشت حاصلخیز گرگان در برابر هون‌ها، این دیوار را ساخته‌است.
یکی دیگر از القاب این دیوار، دیوار سرخ یا مار سرخ است. زیرا در ساخت آن از آجرهای قرمز رنگ استفاده شده است.
این آجرها از کانیهای رسی بدست آمده از اراضي بادرفتي ساخته و در کوره‌ها سوزانده می‌شدند.
گفتنی است یک خبرنگار آمریکایی به نام اریک اشمیت که با هواپیمای خود در سال ۱۳۱۶ از نقاط باستانی ایران عکاسی می‌کرد، در منطقه گرگان دیوار قرمز رنگی را دید که از سمت دریای خزر به طرف کوه‌های گلیداغ امتداد دارد. او از این دیوار عکس گرفت و این عکس‌ها سندی برای تحقیقات باستان شناسان ایرانی و خارجی بر این دیوار شد.
این اثر تاریخی سرانجام در ۲۹ تیرماه سال ۱۳۷۸ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.

بهترین مکان‌ها برای بازدید از دیوار بزرگ گرگان، منطقه‌ پیشکمر در شمال شرقی کلاله، شمال گنبد کاووس به سمت کلاله و مراوه ‌تپه و همچنین روستای تمرقره‌ قوزی است.
امروزه، بیشتر بخش‌های این دیوار باستانی تخریب شده یا با گذشت زمان از بین رفته است.
دیوار بزرگ گرگان، در زمان خود، مجموعه ‌ای از تاسیسات دفاعی باستانی محسوب می شده است که شامل قلعه های محکمی برای اقامت سربازان بوده است.

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید